Żołnierze żelaznych szlaków (1939-1945)

"Żołnierze żelaznych szlaków", to wspomnienia polskich kolejarzy z lat 1939-1945 wydane przez Ministerstwo Obrony Narodowej w 1988 roku. W publikacji tej znajdujemy również informacje o Krośniewicach.

"Z chwilą ogłoszenia moblizacji zostałem powołany do oddziałów wojsk transportowo - kolejowych. Umundurowany i wyekwipowany w Krośniewicach, które były miejsce mobilizacyjnym okręgu, przystąpiłem do służby. Z Krośniewic oddział transportowo - kolejowy przeniósł się do Jabłonny pod Warszawą w celu obsadzenia pociągów pancernych." - wspomnienia Jana Woźniaka.

"Pod koniec roku 1942 zaczęły się aresztowania członków naszej organizacji przez gestapo  (....) Aresztowania przeprowadzano na wielu stacjach, w Karsznicach, Kutnie, Krośniewicach, Widzewie, Częstochowie, Koluszkach, Piotrkowie Trybunalskim i innych." - wspominał Władysław Pląska

"W roku 1942 rozpoczęły się aresztowania kolejarzy polskich na wszystkich stacjach. Niemcy stali się na służbie czujni i brutalni wobec Polaków. Na niektórych stacjach wykonywali nawet egzekucje publiczne na kolejarzach. Aresztowano a potem zamordowano w obozach wielu pracowników kolejowych z Łodzi, Karsznic, Kutna, Włocławka, Krośniewic, Piotrkowa Trybunalskiego, Radomska, Słotwin i innych stacji." - wspomnienia Eugeniusza Pecha.

Przy okazji przypominam, że w momencie rozpoczęcia II wojny światowej normalnotorowa stacja kolejowa w Ostrowach nosiła nazwę Krośniewice. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj na tej stronie w kategorii kolej wąskotorowa.

Katastrofa kolejowa (1966)

Dziennik Łódzki 1966 r.

W przededniu Święta Kolejarza doszło pod Krośniewicami do kolejowej katastrofy w wyniku której zginęły 2 osoby a kilkanaście zostało rannych.
Na linii kolejowej Dąbrowice - Krośniewice pociąg zmierzający do Krośniewic rozwinął zbyt dużą prędkość , co spowodowało wykolejenie wagonu na ostrym zakręcie. Pociąg wypadł z szyn i przewrócił się rozbijając niemal doszczętnie. W wyniku tego wypadku zginęły dwie pasażerki (obie w ciąży) a 15 osób zostało rannych. Maszynista i jego pomocnik zbiegli z miejsca katastrofy i ukrywali się przed organami MO, gdyż wobec obu zachodziło podejrzenie, że byli pod wpływem alkoholu.
Tego samego dnia w Krośniewicach zaplanowane były obchody z okazji Święta Kolejarza. Oburzenie w społeczeństwie wywołał fakt, że środowisko kolejarskie już dwie godziny po katastrofie rozpoczęło uroczyste świętowanie. Na łamach Dziennik Łódzkiego tak relacjonowała to mieszkanka Krośniewic: "Już był dzień, gdy zabawa skończyła się a uczestnicy mocno zmęczeni alkoholem, hałasem i krzykiem rozchodzili się, budząc śpiących mieszkańców. Doprawdy dziwne ! Jak można się było bawić, gdy ogólna panowała żałoba po tylu ofiarach i rannych. Podobno dlatego zabawy nie odłożono, bo zapłacono orkiestrze parę tysięcy złotych. Czyż nie można było z racji wypadku odłożyć tej zabawy ? "

Strajk kolejarzy (1921)

Dnia 1 czerwca 1921 roku wybuchł wśród pracowników warsztatowych kujawskich kolei podjazdowych strajk. Biuralista J.Hrul wskutek osłabienia głodowego zemdlał przy pracy. Po kilku dniach zdarzyło się to samo z Aleksandrem Mierzejewskim tokarzem żelaznym, który również wskutek głodowego wycieńczenia uległ kurczom żołądka i współtowarzysze pracy wynieśli go z warsztatu. 

Wobec tego robotnicy warsztatowi KDK w Krośniewicach postanowili zastrajkować w celu uzyskania następujących warunków :

1) Przesunięcia i unormowania płacy zasadniczej i zmiany pasa drożyźnianego z IV na I (ceny artykułów pierwszej potrzeby w Krośniewicach przewyższają ceny rynku warszawskiego)

2) Zastosowanie mnożnika takiego, jaki jest w Warszawie.

Rozporządzeniem p. Mikulskiego strajkujący robotnicy zostali z pracy i terenu kolejowego usunięci a warsztaty zamknięto. Wobec tego przyłączył się do żądań pracowników warsztatowych cały personel biurowy, wydział drogowy, brygady konduktorskie, maszyniści, elektrownia itd.

Dnia 6 czerwca 1921 roku wybuchł strajk we wszystkich sekcjach, wskutek tego Dyrekcja wydelegowała do robotników inspektora, aby skłonił ich do podjęcia pracy. Pracownicy warsztatowi odpowiedzieli odmową, żądając by umożliwiono im egzystencję. Wskutek tego specjalna komisja została wydelegowana do Włocławka i Kutna dla zbadania słuszności żądań robotników i przyczyny zawieszenia pracy. 

Opinia wydana na piśmie przez starostów z Włocławka i Kutna nie tylko stwierdziła nadzwyczajny wzrost cen, ale i słuszność przestawionych żądań. Mimo oficjalnego przyznania słuszności, dalszych kroków w tej sprawie nie poczyniono.

Wobec tego dnia 7 czerwca na zebraniu pracowników warsztatowych uchwalono następująca rezolucję :

Zważywszy, że pomimo słusznych żądań pracowników, nie podlegających żadnym pobocznym podszeptom (gdyż przyczyna zawieszenia pracy jest tylko głód wywołany niskimi zarobkami), rozporządzeniem p. Mikulskiego warsztaty zamknięto a nas, pracowników usunięto.

Żądamy, by w myśl rozporządzenia Dyrekcja przystąpiła w najbliższym czasie do ostatecznego z nami rozrachunku, w przeciwnym razie za dni pracy od dnia 1 czerwca br. stracone z przyczyny zwlekania z rozrachunkiem, będziemy rościć prawne pretensje.

Podpisało 160 osób.

B. Pokropiński - Kujawskie Koleje Dojazdowe

Książka autorstwa Bogdana Pokropińskiego to cenne źródło o kujawskich kolejach od ich powstania aż do schyłku w latach 60 - tych. Pozycja bogata jest w fotografie (ze zbiorów autora oraz zbiorów Sylwestra Smolczewskiego) , mapy, szkice wagonów oraz spisy parowozów.  Obfita bibliografia świadczy o żmudnej pracy jakiej dokonał autor w dotarciu do zaprezentowanych informacji.

W publikacji Pokropińskiego, choć zawiera wiele cennych informacji, nie brakuje też pomyłek. Kilka lat temu opisywałem tutaj sporną kwestię określenia daty dotarcia wąskiego toru do Krośniewic (zobacz Rok 1914 : kolej w Krośniewicach ). Mimo wszystko książka Kujawskie Koleje Dojazdowe to fundament wiedzy, nie tylko dla miłośników kolejnictwa, ale i bardzo cenne źródło wiedzy dla mieszkańców Krośniewic.

Polecam

Bogdan Pokropiński
Kujawskie Koleje Dojazdowe
Poznań 1994

Jeśli interesuje Cię tematyka krośniewickiej wąskotorówki wybierz kategorię kolej wąskotorowa, aby zapoznać się z moimi kilkudziesięcioma artykułami w tym temacie.
Natomiast jeśli chcesz się dowiedzieć, gdzie jeszcze w literaturze pojawiają się Krośniewice, wystarczy wybrać kategorię literatura.

Lokomotywa pod palmami

foto : www.internationalsteam.co.uk

Historia lokomotywy z Krośniewic, która "dojechała" aż na Wyspy Cooka na Oceanie Spokojnym.

Nowozelandczyk Tim Arnold, zamieszkujący wyspę Rarotonga, zakupił w 1991 roku z Krośniewic parowóz Px48-1741. Przetransportował statkami, remontował przez kilka lat, aż w roku 2001 rozpoczęła się era kolei wąskotorowej nad Pacyfikiem na torze o długości....100 metrów. 

Parowóz pracował w Krośniewicach w latach : 1956 - 1957, 1983 - 1989, 1990 - 1991. Sprzedany w 1991 roku. Wysypy Cooka, Rarotonga Steam Railway.

Szkic krośniewickiego wagonu

Rysunek techniczny wagonu motorowego wybudowanego w 1934 w Krośniewicach. Zaprezentowane wymiary mogą być przydatne dla modelarzy oraz miłośników kolei. Zdjęcia oraz informacje o tym wagonie motorowym umieściłem już wcześniej w tekście z 2014 roku (Made in Krośniewice) oraz z 2016 (Pociąg 1934).



Slogan marketingowy podkreślał, że był to pierwszy w Polsce i najszybszy w Europie wąskotorowy wagon motorowy.

Powojenny rozkład jazdy

 Rozkład jazdy krośniewickiej wąskotorówki z 1947 roku.

Rozkład Krośniewice Miasto - Ozorków oraz relacji Krośniewice Wąskotorowe - Krośniewice Miasto.

Pryz tej okazji przypominam, że Krośniewice Wąskotorowe to wcześniejsza nazwa stacji w Ostrowach (zobacz Krośniewice czy Ostrowy).

Możesz też zapoznać się z rozkładem jazdy z 1944 roku - zobacz tutaj.

Rozkład jazdy z 1944

O zmianie nazewnictwa stacji kolejowych w okupowanej przez Niemców Polsce, pisałem już w wątku Krosniewice, Kroßwitz, Kranzwerder . 

Tym razem prezentuję rozkład kolejowy z 1944 roku.  

Pierwszy rozkład relacji Kranzwerder - Kroßwitz - Brunnstad czyli Ostrowy - Krośniewice - Ozorków.

Drugi rozkład relacji Dobben - Boningen - Kroßwitz czyli Dobre - Boniewo - Krośniewice.

Pierwszy pociąg

Pierwszy pociąg wąskotorowy dotarł do Krośniewic w grudniu 1914 roku (czytaj więcej Rok 1914 : kolej w Krośniewicach ). Natępnie wojska niemieckie budowały linię kolejową dalej, w kierunku południowym.

Załączona fotografia pochodzi (zgodnie z opisem) z lutego 1915 roku. W tle widoczny jest mur od krośniewickiego cmentarza.

Jeśli posiadają Państwo archiwalne zdjęcia z Krośniewic, proszę o kontakt.

Pocztówka ze Szwajcarii

Kolejna pocztówka z mojej kolekcji.
Wydana w Szwajcarii, zakupiona we Francji. Kartka bez obiegu.
Na odwrocie :
Attente de croisement a Krzewie (km 35) sur Krosniewice - Ozorkow centralny (long.40 km) 16.5.1979

Krośniewice czy Ostrowy ?

Zawartość chwilowo niedostępna

Krosniewice, Kroßwitz, Kranzwerder

Notatka prasowa z 18 maja 1943 roku, zamieszczona w okupacyjnej niemieckiej gazecie, opisująca zmianę nazewnictwa krośniewickich stacji kolejowych.

Dotychczasowa stacja Krośniewice (współcześnie Ostrowy), położona wzdłuż trasy Włocławek - Kutno zmieniła nazwę na Kranzwerder. Położony obok niej przystanek wąskotorowy zmienił nazwę na Kranzwerder - Schmalspur (wąskotorowy). Stacji położonej o 8 kilometrów w mieście Krośniewice zmieniono nazwę na Kroßwitz Stadt. Natomiast stacja kolejowa Krzewie, położona przy trasie Koło - Kutno zmieniła nazwę na Kroßwitz i Kroßwitz - Schmalspur (wąskotorowy).


Przypominam mój tekst z 2012 roku Krośniewice ( Kroßwitz), lata 1943/1945 oraz z 2013 roku Stacja w którym omawiałem poszczególne krośniewickie stacje kolejowe.

Mapa kolejowa (1919)

Kopia fragmentu mapy kolejowej z 1919 roku. Widoczna jest wąskotorowa linia kolejowa Dobre - Krośniewice - Stryków a także odnogi kolejki cukrowni Ostrowy do Dzierzbic, Opiesina i Straszkówka.
Bardzo cenna mapa pokazująca jak rozległa była to linia kolejowa, choć już skrócona o odcinek Mątwy - Dobre.


czytaj też wpis  Rok 1914 : kolej w Krośniewicach i kolejki cukrowni Ostrowy  oraz pozostałe w kategorii kolej wąskotorowa 

Pociąg (1934)

W 2014 roku opisywałem w wątku Made in Krośniewice powstanie w Krośniewicach w 1934 roku, pierwszego w Polsce i najszybszego w Europie wagonu motorowego. 

Ówcześnie zaprezentowałem niezbyt wyraźne zdjęcie tego wagonu. W związku z tym, że to cenne wydarzenie, zarówno dla Krośniewic jak i środowiska kolejowego, to zdecydowałem się na publikację takiej niewyraźnej kopii, aby mimo wszystko przybliżyć czytelnikom to ważne wydarzenie z historii krośniewickiej kolei.

Tym razem powracam do budowy w Krośniewicach tego wagonu. Wszedłem w posiadanie lepszej jakości zdjęć pochodzących z jazdy próbnej w 1934 roku. Fotografie zostały zrobione w Jerzmanowo i Włocławku

Zachęcam do śledzenia ekrosniewice.pl, gdyż tutaj znajdziecie Państwo wyjątkowe ciekawostki i nigdzie wcześniej nie publikowane wydarzenia z historii Krośniewic. 

Kartka jubileuszowa

Kartka pocztowa wydana z okazji 100 rocznicy kolei wąskotorowej Mątwy - Stryków 1914 - XII - 2014.

Poczta Polska, Grudzień 2014, Nakład 500 szt.
więcej o wąskotorówce przeczytasz w kategorii kolej wąskotorowa

Amatorski teatr (1934)

źródło : Lot Polski

Zarząd Koła Kolejowego Ligii Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Nr.59 w Krośniewicach zorganizował w dniach 3 i 4 marca 1934 roku przedstawienie amatorskie, z którego czysty zysk w sumie 100 złotych został przekazany na "Challenge 1934" (Międzynarodowe Zawody samolotów Turystycznych).

Nie spychajcie ciuchci z torów (1979)

Artykuł "Nie spychajcie ciuchci z torów" z 1979 roku, porusza temat przyszłości krośniewickiej kolejki.

"Bez usług ciuchci nie wyobrażają sobie pracy cukrownie w Leśmierzu, Ostrowach, Dobrem, Gosławicach.(..)Zachwyciła również szwedzkich właścicieli wesołych miasteczek, którzy postanowili zakupić zużyte już parowozy i wagoniki, aby po wyremontowaniu wozić nimi swoich gości. Transakcje opłacają się, bo za zarobione w ten sposób pieniądze zakupione zostają nowe lokomotywy spalinowe w Rumunii. (...) Jaka będzie przyszłość tej miniaturowej kolei, bo choć potrzebna i ona zapewne zawędruje kiedyś do muzeum kolejnictwa. I dziś nie jest zbyt dochodowa, choć wykorzystywana przez okrągły rok, szczególnym powodzeniem cieszy się w sezonie jesiennym, w okresie wywozu ziemiopłodów. W pozostałe miesiące nie zawsze cały skład pociągu jest w pełni wykorzystywany. (..)Ile lat jeszcze kujawska kolej dojazdowa świadczyć będzie swoje usługi trudno dziś wyrokować. Na razie jednak - ciągle jest jeszcze potrzeba."

Tygodnik Płocki 1979

Folder na 100-lecie

Folder "100 lecie budowy Krośniewickiej Kolei Dojazdowej na Kujawach i Ziemi Łódzkiej" wydany w 2014 roku przez Muzeum im. J. Dunin - Borkowskiego w Krośniewicach.

Kolejarskie pochody

Pracownicy kolejowi z Krośniewic w trakcie pochodu pierwszomajowego (okres PRL).

"Świat kolei" o 100 leciu kolejki

Świat kolei 11/2014 str.3

W aktualnościach miesięcznika z listopada 2014 roku, znalazł się artykuł Stanisława Schweizera o obchodach 100 lecia Krośniewickiej Kolei Dojazdowej.
Autor opisuje imprezę zorganizowaną przez Muzeum im. Jerzego Dunin - Borkowskiego w Krośniewicach oraz Towarzystwo Przyjaciół Krośniewickiej Kolei Dojazdowej w dniach 20-21 września 2014 roku.
Choć w tekście znajdziemy informację o imprezach towarzyszących, to autor zwraca uwagę, że "niewątpliwie największą atrakcją była jednak wystawa taboru na stacji Krośniewice Miasto. Wśród wystawionego taboru znalazły się : Lxd2-262, MBxd1-204, Wmc 039, DOc119 oraz pociąg turystyczny zestawiony z parowozu Px48 - 1902, dwóch letniaków, dwóch brankardów oraz wagonu osobowego typu 3Aw.
Tekst zdobią 3 fotografie.

Świat kolei 11/2014
S. Schweizer " 100 lecie Krośniewickiej Kolei Dojazdowej"